Vaarwel Vietnam, hallo Cambodja

Nog even in Vietnam
Maar we gaan nog niet naar huis, nog lange niet...We varen namelijk wederom op de Mekong en wel bij het eind van deze gigantische levensader van Azie. De Mekong delta in Vietnam is de laatste bezienswaardigheid die we in dit land aandoen. Vanuit Ho chi Minh varen we twee dagen door de Mekong delta om vervolgens door te stomen naar Phnom Penh de hoofdstad van Cambodja. Veel water en veel bedrijvigheid kenmerken de Mekong Delta. Op het water wordt alles gedaan. We bezoeken daarom ook een drijvende markt. In tegenstelling tot de drijvende markt van Bangkok is dit geen toeristenmarkt en wordt hier daadwerkelijk handel gedreven door de vietnamezen. We horen dat de handel op het water ontstaan is doordat er vroeger geen belasting betaald hoefde te worden wanneer je op het water je handeltje dreef. Daarmee zijn grote drijvende markten ontstaan. Op dit moment dient er wel belasting betaald te worden maar dat is nog steeds minder dan op het vasteland. We kijken onze ogen uit op de drijvende markt. Leuk om te zien is dat de koopwaar op de boot van meters ver al te spotten is. Bij wijze van etalage wordt de koopwaar opgehangen aan een hoge stok op de boot (als een soort vlag). Dus als je ananas verkoopt heb je deze in je vlaggemast hangen. We merken nu we weer op het water zitten dat we nog de vermoeidheid van onze avonturen met Bass en Danny in ons lichaam. We sukkelen allebei een beetje met zere keeltjes en gehoest. Of komt het door die vervelende malariapillen die we in voorbereiding voor Cambodja al aan het slikken zijn?

Nu we inmiddels in het droge-hete seizoen zitten lopen de temperaturen aardig op. Zweten dus: maar voor Emelia ook wat extra angstzweet, want we zitten niet altijd op de meest stabiele bootjes op de Mekong. Nat pak en daarmee ook natte camera e.d is niet zo'n prettig vooruitzicht plus de Mekong heeft verraderlijke stromingen dus even naar de kant zwemmen (de kant is ook heel ver weg als je midden op de rivier zit...) is niet zo makkelijk. Onze gids vertelt dat er vorig jaar een veerboot in het regenseizoen, wanneer de Mekong heel hoog staat, is gekapseisd. 300 kinderen die hier op het water wonen en op weg waren naar school zijn toen omgekomen. Een triest voorbeeld hoe gevaarlijk het leven op de Mekong kan zijn. Desondanks wisselen we op onze trip wel een stuk of vier keer van boot en dat allemaal midden op het water. Maar het is allemaal de moeite waard als je door middel van een roeibootje door een mangrove vaart waar bijna geen zon komt door alle palmbomen die aan weerszijden groeien. Palmbomen die heerlijke kokosnoten produceren waaruit weer veel producten gemaakt kunnen worden zoals het onovertroffen kokos-snoepje! Op een eiland in de Mekong bezoeken we de kokos-snoepjes "fabriek". Het betreft hier twee hutjes waar door middel van een houtoven een mengsel van geraspte kokos, kokos melk, tapioca en palmsuiker een heel lekker snoepje wordt gemaakt. Denk aan een "Werther's Echte" maar dan met kokos en spikkeltjes pinda er door heen...Yummie!!!!
Stroompopwaarts varen we richting Cambodja. De schipper neemt hiervoor een sluiproute door een kanaal dat al tijden geen baggerboot meer heeft gezien, zo ondiep is het. We varen er daarom zeer langzaam doorheen. Door de lange tocht, gecombineerd met de hitte voelen we ons bijzonder loom en vragen we ons af: wanneer gaan we nou de grens over? Maar voordat we versmolten zijn met de plastic stoeltjes zien we aan de linkeroever twee vietnameze vlaggen fier wapperen. Het blijkt de Vietnameze grenspost te zijn. Op een schijnbare willekeurige plek is een douanepostje opgezet waar we onze departure stempel moeten halen. In de rij staan; want we zijn niet de enige! Dit is namelijk 1 van de twee grensposten van Zuid-Vietnam naar Cambodja. Veel andere reizigers dus. Zijn we nu klaar? Nee we varen weer een stukje door naar het douane kantoortje van Cambodja voor ons visum en een velerlei stempels die zeer vakkundig en serieus door een Cambodjaanse beamte in onze paspoorten wordt gezet. Vanaf nu is het geen Vietnameze dong meer maar de Cambodjaanse Riel. Alhoewel de Riel is zo weinig waard dat bijna alles in US dollars gebeurt (als je pint in Cambodja krijg je US dollars; de lonely planet "bijbel" gaf namelijk aan dat er geen pinautomaten waren in Cambodja. Wij dus blij verrast want het gaat hier hard met ons geld...)

Phnom Penh
Aangekomen in Phnom Penh, worden we al snel geconfronteerd met de vele straatkinderen daar! De avond dat we aankomen worden we aangesproken door een jongetje van zo'n 8 jaar oud, maar wat gedraagt hij zich al volwassen! Hij vraagt ons wat te kopen van hem. We praten wat met hem maar kopen niks ( wat moeilijk is, maar aangeraden wordt door alle social workers hier, zodat de straatkinderen straks door hen geholpen kunnen worden en niet langer op straat leven, op die manier wordt het niet in stand gehouden) wat we dan opeens naar ons hoofd geworpen krijgen: figuurlijk dan.... ook de dag daarna is hij ons nog niet vergeten en schopt tegen de tas van Emelia! pfff wat is het leven hier hard voor zulke kleine kinderen.
Gelukkig zien we hier veel Non Government Organisations (NGO's). Sinds het definitieve einde van het schrikbewind van de khmer Rouge (lees daarover later meer) en de aanwezigheid van de blauwhelmen van de Verenigde Naties in Cambodja hebben veel ontwikkelingshulp organisaties zich hier gemanifesteerd. Niet verwonderlijk aangezien Cambodja 1 van de armste landen in dit gedeelte van de wereld is en er ontzettend veel extra leed is door het geweld wat in de jaren '70 t/m '90 heeft plaatsgevonden. Waar ze nu nog steeds mee kampen. Denk maar aan de vele landmijn slachtoffers. Want die "krengen" liggen nog op teveel plekken! Een goed voorbeeld van een mooi iniatief is de "Friends" organisatie. Deze leidt straatkinderen op om uiteindelijk in de horeca/toeristenbusiness te gaan werken. Ze hebben hiervoor een restaurant ingericht (heerlijk eten trouwens!). Het biedt ze daarmee hoop voor de toekomst. dit is slechts 1 van de voorbeelden van NGO's die we alleen in Phnom Penh al zijn tegengekomen. Een leeszaaltje anex kinderopvang, een winkeltje met handgemaakt speelgoed door gehandicapten, koffiehuis gerund door minderbedeelden enzovoorts. Al die initiatieven inspireren wel om zelf iets in deze richting te gaan doen. Het zal echter aan de achterkant vast een stuk moeilijker op te zetten zijn, dan we denken. Als westerling heb je toch te maken met een ander systeem (denk o.a. aan de hoge mate van corruptie die in dit land ruimschoots aanwezig is), cultuurverschillen, gebrek aan fondsen en nog veel andere zaken. Maar de NGO medewerkers hebben het hier niet zo slecht hoor! Wat wel opvalt is dat er natuurlijk hard getrokken wordt om de leefomstandigheden voor veel Cambodjanen te verbeteren. Maar de NGO's zorgen ook wel erg goed voor hun medewerkers. We komen in Cambodja veel NGO medewerkers tegen die even een lang weekendje een stukje Azie bekijken,nu ze hier toch zitten (en geef ze eens ongelijk). En Phnom Penh is erg bruisend qua restaurant en nachtleven, vanwege de vele expats die hier zitten. Dit oorspronkelijk geinitieerd door de blauwhelmen die hier zaten. Een beetje dubbel want je maakt met een avondje westerse restaurant en bar toch wel het equivalent aan dollars op waarvan een heel Cambodjaans gezin een paar dagen kan rondkomen. Maar ook weer begrijpelijk want voor de meesten is het toch hard werken ver van huis in een vreemde omgeving. Ondanks de kanttekeningen vragen we ons toch stiekem af of dit niet iets voor ons zou zijn. Met name voor Wendy ligt de wens om hier in Cambodja of elders iets in deze richting te doen toch wel aan de oppervlakte. Per slot van rekening zijn er overal ter wereld (ook in Nederland!!!) veel mensen die hulp behoeven!
We genieten van Phnom Penh en vinden het een leuke stad. We vragen ons af waarom sommige mensen dit een vreselijke bedreigende stad vinden. We hebben namelijk op de reis van Vietnam naar Phnom Penh een aantal reizigers gesproken die al eerder hier zijn geweest. Een meisje heeft aangegeven dat ze het een onplezierige stad vindt waar ze zich onveilig heeft gevoeld. een ander meisje heeft ons toevertrouwd dat ze het juist een heel leuke stad vindt. We hebben natuurlijk zelf onze mening gevormd door zelf Phnom Penh te bezoeken. En we vinden het eerlijk gezegd geweldig om hier door de stad te sjezen achterop een motortaxi (met z'n tweeen achterop, zoals de cambodjanen)en de bezienswaardigheden te bekijken. En tuurlijk heeft elke stad zo z'n gevaren, maar met wat voorzorgsmaatregelen en in achtneming ligt het toch aan ieders eigen perceptie hoe je iets ervaart! Wat dat betreft maak je dus je eigen wereld!
The killing fields
In de jaren '70 heeft Cambodja in haar geschiedenis 1 van haar donkerste periodes meegemaakt. Vanaf 1975 tot 1979 maakte de extreem communistische Khmer Rouge de dienst uit in dit land (in 1979 werd Cambodja bevrijd door de Vietnamezen, waarna het tot ver in de jaren '90 een zeer gevaarlijk land was om te bezoeken. Overgebleven Khmer Rouge groeperingen hebben bijvoorbeeld in '94 een aantal toeristen vermoord. Gelukkig is het nu weer veilig om dit mooie land te bezoeken. Zeker sinds de dood van de meest beruchte Khmer Rouge leider Pol Pot in '98. Echter veel Khmer Rouge leiders zijn nog steeds niet berecht, dus het is nog niet helemaal voorbij).
Na een burgeroorlog werd de Khmer Rouge door grof geweld de baas in het land. Gegrond op extreem communistische denkbeelden werd het jaar nul afgeroepen (een nieuw communistisch begin forcerend). Dit hield in dat alle cambodjanen gedwongen werden mee te doen/medewerking te verlenen aan een bijna niet voor te stellen revolutionaire omwenteling met radicale gevolgen (dit gebeurde merendeel onder grof geweld). Volgens de communistische leer dienden alle burgers
onder leiding van de Khmer Rouge kader zich naar het platteland te begeven om daar als landbouwers/arbeiders in grote werkkampen te werk worden gesteld voor het groter goed van de communistische staat van het "democratische Kampuchea" zoals Cambodja door de Khmer Rouge genoemd werd. Om die reden werd de hoofdstad Phnom Penh geheel ontruimd en werden honderdduizenden cambodjanen weggerukt van huis en haard. De Khmer Rouge hadden ook een grondige hekel aan degenen die met de voormalige regering gewerkt hadden of gestudeerd hadden of tot de middenklasse behoorden in dit land. De enige "goede" mensen volgens hen waren onopgeleide landbouwers van ware Khmer afkomst(veel Cambodjanen in de steden zijn van gemengde afkomst: chinees, vietnamees, thais, et cetera en zijn daarmee verdacht). Om die reden zijn vele cambodjanen en hun gezinnen op gewetenloze wijze gemarteld en vermoord. Studenten, artsen, ambtenaren, voormalige militairen, wetenschappers en monikken werden op deze manier uit de samenleving "gezuiverd". Zelfs als je een bril op had was je verdacht (want dan had je in de Khmer Rouge beleving gestudeerd of was je een studiebol...). Burgers werden onder marteling gedwongen medeburgers te verraden die zich voor deze terreur schuil hielden door over hun afkomst te liegen. Zo zijn in 4 jaar tijd miljoenen Cambodjanen gestorven aan uithongering, marteling en executies.
Als bezoeker zijnde aan dit land hebben we met ogen kunnen zien en enigszins voelen wat de impact moet zijn geweest van het Khmer Rouge bewind voor Cambodja en haar burgers. In Phnom Penh bezoeken we "S21" een voormalige middelbare school die tijdens de Khmer Rouge periode gebruikt werd als gevangenis, waar martelingen orde van de dag waren. Het is heel eng om op het schoolplein de galg nog te zien staan en de vele martel klaslokalen door te lopen. Meest indrukwekkend zijn echter de foto's van de slachtoffers. De Khmer rouge was nogal trots op hun "werk" en hield van elke gevangene dossiers bij met front- en zij- foto's. Deze foto's zijn nu te zien zodat we deze vreselijke periode nooit zullen vergeten. Wij schrikken erg van de blikken die de gevangenen in de ogen hebben. Je kunt erg goed zien wat hun allemaal is aangedaan. Het varieert van zeer boze machteloze blikken tot en met de lethargische doodse blikken van degenen die na vele martelingsessies de hoop hebben opgegeven en het liefst willen sterven... Na S21 werden veel gevangenen gexecuteerd. Dit gebeurde in een gebied wat nu de Killing Fields heet. Op deze voormalige plantage staat nu een herdenkingsmonument met daarin de schedels en botten van de veelal anonieme slachtoffers (identiteit is vaak niet meer te achterhalen). Het is bijna niet voor te stellen dat hier duizenden mensen simpelweg zijn afgemaakt. Vaak doodgeknuppeld omdat kogels te duur waren. Van baby's tot en met bejaarden. Niemand ontkwam aan de meedogenloosheid van hun eigen landgenoten behorende bij de Khmer rouge. Deze vreselijke geschiedenis is voor ons nog meer gaan leven doordat we de film "the Killing Fields" en het boek "First they killed my father" hebben gezien en gelezen. Zeer de moeite waard voordat we deze herdenkingsplekken hebben bezocht. Met name de emoties achter deze twee verhalen heeft ons zeer aangegrepen. Een vreemd idee om tijdens een reis/vakantie dit soort plekken te bezoeken, maar essentieel om Cambodja en de Cambodjanen beter te begrijpen.
Voor onze rust en een stukje natuur nemen we de bus naar de Ratanakiri provincie in het Noord-Oosten van Cambodja. Dit is een lange tocht van meer dan 12 uur waarvan het laatste traject over een onverharde zandweg gaat met diepe kuilen. Rode stof beneemt ons het uitzicht (de continue stof is funest voor contactlenzen, dus even niet voor Emelia ;-). Beetje Camel Trophy gevoel hier in het ruige Noord-Oosten!We nemen onze intrek in een Eco-lodge midden in de jungle. Wat een verademing is het hier: rust en stilte omgeven door prachtige natuur. We doen hier een trekking die ons langs rustieke dorpjes laat komen. Omdat het toerisme hier nog in de kinderschoenen staat zijn dorpelingen nog niet echt gewend aan buitenlanders die langskomen. Menig peuter duikt verschrikt weg als we een dorp binnenwandelen. Dit in tegenstelling tot de trekkings in Thailand, waar alle kinderen in de dorpen al voor je neus staan met hun koopwaar, voordat je goed en wel het dorp binnen bent. We zien dus een aantal verschrikte gezichtjes wanneer we passeren. Met name Wendy trekt veel belangstelling met haar blonde haar. De mensen hier leven van de landbouw. Populair is natuurlijk rijst (dit blijft Azie!) maar ook andere gewassen en cashew noten. In opkomst zijn de rubberplantages, maar die zijn bijna allemaal in handen van rijke Cambodjanen uit Phnom Penh. Wat we erg leuk vinden is te aanschouwen hoe mensen hier leven. We zien een groep vrouwen een stuk jungle rooien en platbranden om hier weer landbouwgrond van te maken. Dit wordt allemaal nog met de hand gedaan. Ook bezoeken we de plaatselijke "badkamer" (wat een paar honderd meter van het desbetreffende dorp verwijderd is). Door middel van een bamboe buizen systeem wordt een bergstroompje omgeleid naar een eenvoudig bamboe platformpje waar onder 4 buizen het hele dorp zich kan wassen, de vaat kunnen doen en de was. En dit allemaal in de open lucht!!! Mooi om te zien, maar ook het besef dat als je wil douchen je toch eerst een wandeling moet maken van een kwartier. Een dubbel gevoel ook dat we in onze hotelkamer een lekkere douche hebben met alle westerse (vaak overbodige) verzorgings producten bij de hand. Spullen die er niet veel toe doen als je eerste prio eten en onderdak is...
We huren mountainbikes en bezoeken de hoofdstad van de provincie Ban Lung. Meer een slaperig, stoffig dorpje dan een echte stad (in de hoofdstraat liggen 3 geiten midden op de weg, zo druk is het daar dus...). De markt is 1 grote modderpoel waar in de kraampjes groenten, fruit en bloederig vlees (veelal is door de vorm het desbetreffende dier nog iets te goed voor onze smaak te herkennen) in de openlucht wordt verkocht. Voordat we teruggaan naar Phnom Penh nemen we nog een duik in een vulkanisch meer in de buurt. Yaklom lake is adembenemend mooi, warm water en we zijn met heel weinig mensen. Ideaal! En een mooie afsluiter van ons bezoek hier.

In Phnom Penh genieten we nog 1 dagje van de faciliteiten die een grote stad te bieden heeft, voordat we naar Siem Reap reizen. De uitvalsbasis voor een bezoek aan het Angkor tempel complex. Dit staat hoog op ons verlanglijstje om nog te zien. Als we met onze gehuurde "tuk tuk" met chauffeur voor het eerst de lange weg naar Angkor Wat (grootste tempel van het complex) rijden voelen we een beetje spanning. Dit is waar iedereen het over heeft: de mooiste en grootste tempels van de wereld! Angkor stelt niet teleur. Het is alsof we door een sprookje lopen. De ene tempel is nog mooier dan de andere. Ze zijn niet allemaal in dezelfde staat van onderhoud, maar de sfeer alleen al is geweldig! En dan te bedenken dat mensen vanaf de 12de eeuw zonder machines e.d. dit gigantische complex hebben gebouwd, ongelooflijk! Alleen het gedetailleerde beeldhouwwerk en de 'carvings/basreliefs zijn niet voor mogelijk te houden. De schaal is immens. Onze vriendelijke tuk tuk chauffeur mr. Han rijdt ettelijke tientallen kilometers per dag om ons van tempel naar tempel te brengen. Eigenlijk zijn de tempels waarvan men besloten heeft die in oorspronkelijke staat te houden (overwoekerd door de jungle) nog wel het mooist. Inderdaad een sprookje waar menig hollywood film al gebruik van heeft gemaakt als decor. De tempel waar de film "Tombraider" is opgenomen wordt tegenwoordig zelfs al zo genoemd in alle gidsen. Kraampjes binnen het complex hebben de DVD te koop met het gezicht van Angelina Jolie op de voorkant als Lara Croft. ook hier heeft de commercialisering toegeslagen! Over Sprookjes gesproken. We hebben een continue grapje met z'n tweeen dat de tempels en architectuur in Zuid-Oost Azie wel erg veel gejat hebben van de Efteling. Of is het andersom ;-) Want we hebben af en toe een beetje een sprookjesbos gevoel....Maar de zonsopgang bij Angkor Wat kan geen enkel pretpark evenaren!!!!